{"type":"doc","content":[{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"bold"},{"type":"italic"}],"text":"Mamkî Kosa... Ali Haydar Ülger'in portresi..."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"Firaz Baran/Köln"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Elif Tabak 2017-2026 yılları arasında "},{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"Can TV "},{"type":"text","text":"için programlar hazırladı ve sundu. "},{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"Elbistan, Pazarcık, Afşin, Sarız, Gürün ve Kürecik"},{"type":"text","text":"’teki Kürt köylerine giderek "},{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"ziyaretleri, ermişleri, türbeleri ve ozanları "},{"type":"text","text":"anlatan programlar çekti. Bu çalışmalarını Londra ve Köln’de de sürdürdü."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Elif Tabak bu yıllar içerisinde önemli bir hafıza oluşturdu. Tabak ile tanık olduklarını konuştuk. Anılarını, duyduklarını, gördüklerini bizimle paylaştı. Onun hatıraları sadece bir kişinin olmaktan çıkmıştır. Bölgenin hatıraları haline gelmiştir. Bu nedenle, kendisiyle uzun uzun sohbetler yapıp bunları sizinle paylaşacağız."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"İlk olarak Sarız’ın Kırkısrak köyünden olan Mamkî Kosa’yı ve Türbesi’ni konuştuk."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"TÜRBE OBÊ ŞIXON'DA"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Elif Tabak, Mamkî Kosa'nın türbesinin Sarız'a bağlı olan Kırkısrak köyünün Obê Şixon mezrasında olduğunu ve iki torununun türbede hizmet verdiğini söyledi."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Bunlardan Hasan Akyol ile görüştüklerini anlatan Tabak, şu bilgileri verdi:"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"italic"}],"text":"\"Türbe denildiğinde, Kaşanlı'daki Memo Baba veya Pazarcık'taki Olî Qute gibi keramet sahibi ermişler aklıma geliyordu. Kırkısrak'a gittim ve insanları dinleyince bambaşka bir portre ile karşılaştım.\""}]},{"type":"image","attrs":{"src":"https://pub-5dbeb11e76d1432da257f0a38a434685.r2.dev/uploads/1780816100073-2fc1c38d-5099-4bce-81b9-7000349bfccd.webp","alt":null,"title":null,"width":null,"height":null}},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"italic"}],"text":"Kırkısrak coğrafyasından bir görünüm..."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"Elif Tabak, bu portreyi ise şöyle tarif ediyor:"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"italic"}],"text":"\"Mamkî Kosa'nın çok bilge bir insanı olduğunu, "},{"type":"text","marks":[{"type":"bold"},{"type":"italic"}],"text":"yaşamı ve köyde kurduğu düzen nedeniyle insanların onu bir ermiş gibi sevdiğini anlattılar. "},{"type":"text","marks":[{"type":"italic"}],"text":"Nasıl bir düzen kurmuştu acaba?"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"italic"}],"text":"Obê Şêxon’da komünal bir yaşam inşaa ediyor. Tarlalar herkes tarafından ortak ekilip, ortak biçiliyor. Zahire bir noktada toplanıyor. Herkes ihtiyacı kadar buğdayı veya unu alıyor."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"italic"}],"text":"Onun zamanında bütün davarlar da herkesin davarıdır.  Koyun sütü ve süt ürünleri (Peynir, çökelek veya tazeyağ) üretiliyor ve bir yerde toplanıyor. Herkes ihtiyacı kadar gidip alıyor. Bu yaşamı öneren, organize eden ve yaşama geçiren kişi Mamkî Kosa oluyor.\""}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Elif Tabak, böyle komünal bir hayatı kurmasının ciddi bir bilgelik olduğunu, \"Hakikatçi Alevilik\" denilen kavramın bu olması gerektiğini ifade ediyor."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"OLÎ KOMIKE İLE DOSTLUĞU"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Elif Tabak, Mamkî Kosa'nın çevre köylerle de inanılmaz  güzel dostluklar kurduğunu anlatıyor ve şu örneği veriyor:"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"italic"}],"text":"\"Hasan Akyol, dedesi Mamkî Kosa ile Alxas'lı şair Olî Qamike'nin dostluğunu örnek gösterdi. Olî Qamike'nin 'Hoş sefa geldiniz gerçek erenler' şiirini de okudu."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"italic"}],"text":"Daha sonra Mehmet Kömür'den Olî Qamike'nin şair Ali Haki Edna olduğunu öğrendim. Mehmet Kömür'ün, 'Ali Haki Edna Divanı' isimli bir kitabı da var. Kitapta şiirlerini dipnotlar eşliğinde paylaşıyor.\""}]},{"type":"image","attrs":{"src":"https://pub-5dbeb11e76d1432da257f0a38a434685.r2.dev/uploads/1780816403886-9fd611ac-a34b-47c0-bcff-4f88d1bac66b.webp","alt":null,"title":null,"width":null,"height":null}},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"italic"}],"text":"Elif Tabak'ın sözünü ettiği kitap... Mehmet Kömür: Ali Haki Edna Divanı; 2007/Konstantinapol"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"MEHMET BAYRAK'IN ANLATTIĞI ARAŞTIRMA"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Elif Tabak, Mehmet Bayrak'ın Londra'da verdiği bir seminere katılıyor. Bayrak, burada yaptığı konuşmada Hakikatçi Aleviler akımını anlatıyor ve Mamkî Kosa'yı örnek veriyor."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Hugo Grothe'nin asistanlarıyla araştırmalar yaptığını, yolunun Kırkısrak'a  düştüğünü ve burada Mamkî Kosa ile tanıştığını anlatıyor. Elif Tabak, devamla şu bilgileri paylaştı:"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"\"Mamkî Kosa'nın yarattığı komünal yaşama şahit  oluyorlar ve şöyle bir değerlendirme yapıyorlar: Siz Avrupa'nın 200 yıl ilerisindesiniz.\""}]},{"type":"image","attrs":{"src":"https://pub-5dbeb11e76d1432da257f0a38a434685.r2.dev/uploads/1780819848643-bd1afe6e-c9a0-44a0-ba4e-bcceda88c6e0.webp","alt":null,"title":null,"width":null,"height":null}},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Elif Tabak'ın sözünü ettiği görüşme Mehmet Bayrak'ın \"İç Toroslar'da Alevi-Kürt Aşiretler\" isimli kitabında yer alıyor. Sy. 166'da okuyabilirsiniz. Grothe, bu görüşmede Mamkî Kosa'yı şöyle tarif ediyor: "},{"type":"text","marks":[{"type":"italic"}],"text":"\"Kızılbaş köyü Kırkısrak'ta sorduğum her soruyu hiç çekinmeden yanıtlayan, zeki, kendine ait bir şahsiteyi olan 50 yaşlarında bir köylü çok yardımcı oldu. Yüzüne ciddi bir ifade veren derin çizgileri vardı. Ancak gözlerinde canlı ve müzipçe bir ifadeye sahipti. Uzun sakallı, Şark'ta dini konular söz konusu olduğunda pek de alışık olunmayan alaylı bir tarzda soruları yanıtladı.\""}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"HİNDİSTANLI KADIN ÇOCUĞUNA MAMO İSMİNİ VERDİ"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Elif Tabak, ilginç bir anı da paylaştı:"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"italic"}],"text":"\"Kırkısrak'lı bir aile Almanya'da yaşıyor. Hindistanlı bir komşusu var. Bu komşusu uzun süredir evli olmasına ve çok tedavi görmesine rağmen çocuk sahibi olamıyor."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"italic"}],"text":"Kırkısrak'lı aile bir gün komşusuna şöyle diyor: 'Siz inanır mısınız?' Kadın, 'Evet ben inanıyorum' diyor. Bunun üzerine Kırkısraklı aile şöyle diyor: 'Mamkî Kosa'nın  türbesinden getirdiğimiz toprağı  sana versem, suya karıştırıp içsen ve dilekte bulunsan.' Kadın seve seve alıyor."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"italic"}],"text":"Belli bir zaman  geçiyor ve kadın regl olmadığını komşusuyla  paylaşıyor ve daha sonra bir oğlu oluyor.\""}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Elif Tabak, devamla ilginç bir değerlendirme ve bilgi paylaşıyor:"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"italic"}],"text":"\"Hindistanlı bir kadın bu toprakları, bu coğrafyayı hiç görmeden, Almanya'da çocuk sahibi olunca oğluna Mamo ismini koyuyor ve kendi lokmasının pay edilmesi için parayı verip gönderiyor. Mamkî Kosa'nın türbesinde kendi oğlunun adına bir kurban kesip insanlara dağıtıyor.\""}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"GÜRÜNLÜ GELİNİN TALEBİ"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Her ziyaret ve evliyamızda olduğu gibi Mamkî Kosa'nın türbesi üzerine de çok sayıda yaşanmış öykü vardır. Elif Tabak, son bir örnek de veriyor."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Buna göre, Gürün'lü bir aile Mamkî Kosa'nın türbesini rüyasında görüyor ve uzun süredir çocuğu  olmayan gelinlerini alıp buraya geliyor. Hepsi üniversite eğitimi görmüş ve mesleklerini yapan insanlar."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Türbeye geldikten belli bir zaman sonra gelinleri hamile kalıyor ve o kadın \"Ben gidip Mamkî Kosa'nın türbesinde çocuğumu dünyaya getireceğim\" diyor. Gelini arabaya koyup getiriyorlar. Mamkî Kosa'nın türbesinin arkasında, arabanın içinde kadın doğumunu gerçekleştiriyor."}]},{"type":"image","attrs":{"src":"https://pub-5dbeb11e76d1432da257f0a38a434685.r2.dev/uploads/1780815914817-9c06a229-20ef-41c8-aa9e-daaa1e0d95b8.webp","alt":null,"title":null,"width":null,"height":null}},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"italic"}],"text":"Elif Tabak, Mamkî Kosa'nın köyünde Ali Duman (solda) ile söyleşi yapıyor."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"ALİ DUMAN: HER EV EVİMİZ, HER KADIN ANNEMİZDİ"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Elif Tabak, Kanada'da yaşayan Kırkısraklı Ali Duman ile görüşüyor. Ali Duman, Mamkî Kosa'ya yetişemiyor ama onun yarattığı felsefenin içinde yetişiyor."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Ali Duman, Elif Tabak'a çocukluğunu anlatırken şöyle diyor: "},{"type":"text","marks":[{"type":"italic"}],"text":"\"Köydeki her ev bizim evimizdi. Hangi kapının önünde oynuyorsak o evin annesi bizim annemizdi. Yemek vakti gelmişse biz çocuklar o evde karnımızı doyururduk. Herkesin özel evinin olması önemliydi, ama herkesin evini kendi evin gibi, herkesin annesini de kendi öz annen gibi hissetmek harika bir duyguydu. Herkese nazımız geçerdi.\""}]}]}