{"type":"doc","content":[{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"bold"},{"type":"italic"}],"text":"Rîvon'a bağlı Zorbon mezrası. "},{"type":"text","marks":[{"type":"italic"}],"text":"Rîvon mezralarının bir kısmı Qênî (Gani) dağının eteklerinde yer alır. 1200 metre yükseklikte olan bu dağ, 1960'lara kadar yaşlı bir ormana ev sahipliği yapıyordu. Günümüzde yaşlı ağaçlar azalsa da orman varlığını koruyor. Rîvon coğrafyası, Pazarcık'taki en güzel alanlardan biridir. Bu arada, şunu söyleyerek başlamak isterim: 2009-2019 arasında zamanımın önemli bir kısmını Pazarcık ve Elbistan araştırmalarına verdim. "},{"type":"text","marks":[{"type":"bold"},{"type":"italic"}],"text":"Bu çalışmayı yaparken beni en çok destekleyen köylerden biri Rîvon oldu. "},{"type":"text","marks":[{"type":"italic"}],"text":"Bütün köy halkına ve derneklerimize içtenlikleri ve destekleri için teşekkür ediyorum."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"Firaz Baran"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Atmi aşiretinin Pazarcık'ta 12 kolu vardır. Bu kollar şunlardır: "},{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"Rîvon, Zêtkan, Maxikan, Sadaqan, Koytan, Bûgan, Kizîran, Oxcan, Qawan, Qarkan, Xalikan. "},{"type":"text","text":"En çok mezrası ve ziyareti olan kol Rîvon'dır."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Rîvon kolunun mezralarını listelemek için Stuttgart'ta Sadık Bakırdağ, Freiburg'ta Îrbamê Xatûne ve Dortmund'ta Haydar Geçilmez ile görüşüyorum. Rivon koluna bağlı 37 mezra tespit ediyoruz. Bu mezraların isimleri şöyle:"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"MEZRALARI"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"italic"}],"text":"“Camikon, Conon, Çaqon, Gundê Alife, Gundê Xocayê Ano, Gundê Cixe, Gundê Çolêx, Gundê Deva, Gundê Gurde, Gundê Karte, Gundê Kare, Gundê Karre, Gundê Kindir, Gundê Miste, Gundî Murke, Gundê Ore, Gundî Sile, Gundî Xinde, Gundî Xoyle, Guraşon, Gundê Hörik, Mozikon, Ollakoron, Owlix, Ponon, Tokûşon, Qaragol, Qûliyon, Qosarûton, Quron, Xalakoron, Uzunçarşı, Zorbûn, Olîdîwana, Gundê Kore, Gundî Olaîson, Gundî Olîbagîreş, Qaradada, Gundê Tuxe.”"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Bu mezraların tümü resmiyette bir köy sayılıyor. "},{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"Rivon'un resmi adı Tilkiler. "},{"type":"text","text":"Bu köy Pazarcık'a bağlıdır ve Antep ile Besni sınırlarında yer alır. 37 mezrası vardır ama “Nerelisin” diye sorulduğunda herkes kendini “Rivon”lu olarak tanıtır. Mezra ismi ikinci planda söylenir."}]},{"type":"image","attrs":{"src":"https://pub-5dbeb11e76d1432da257f0a38a434685.r2.dev/uploads/1785655098496-fb13a1ca-a174-4f94-b03d-3ce66d3e9b13.webp","alt":null,"title":null,"width":null,"height":null}},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"italic"}],"text":"Rîvon'un Qaragol mezrası yakınında olan taştan bir mağara. Bu mağaralar, Rîvon coğrafyasında insanların en az 6 bin yıldır yaşadığını ispatlıyor. Ancak köyün arkeolojik alanları henüz bir araştırmaya tabi tutulmamıştır. Rîvon coğrafyasının kimi kısımlarında Roma İmparatorluğu dönemine ait izler de bulunmaktadır. Bu arada, söz açılmışken, Pazarcık'ta en çok mağaraya sahip yer Koyton köylerinin olduğu alandır. Ancak orada da henüz ciddi bir araştırma yapılmamıştır."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"MEZRALAR KURUCUSUNUN ADINI ALIYOR"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"İsimlerden anlıyorum ki çoğu mezra kurucusunun adıyla anılıyor. "},{"type":"text","text":"Örneğin Sadık Bakırdağ Gundê Xinde'li. Anlattığına göre, dedesi Xindo bu mezrayı kuruyor. Bu nedenle onun ismiyle anılıyor."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"Rivon'lular bugün köyden çok Antep, İngiltere, Almanya ve İsviçre'de yaşıyor. "},{"type":"text","text":"Bu dört yerde de dernekleri var. Almanya ve İsviçre derneklerinin Köln ve Solothurn kentlerinde yaptığı iki etkinliğe katıldım. Bu etkinliklerde mezra isimleri üzerine şu bilgileri derledim: "}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"Gundê Çolêx"},{"type":"text","text":"'i kuran Xallo isimli bir kişidir. Solak olduğu için lakabı Çolax oluyor. Ailesi ve mezra halen bu isimle anılıyor. "},{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"Gundê Alife, Gundê Murke, Gundê Sile, Gundê Miste, Gundê Xocayê Ano, Gundê Ore, Gundê Olîbagîreş "},{"type":"text","text":"ve "},{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"Olîdîwana "},{"type":"text","text":"mezraları da ismini kurucusundan alıyor."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Şunu da vurgulamalı... Bugün sadece 15 mezrada insanlar yaşıyor. Diğer mezralar 60'lı ve 70'li yıllarda göç ve 80'li yıllarda devletin baskıları nedeniyle boşaldı."}]},{"type":"image","attrs":{"src":"https://pub-5dbeb11e76d1432da257f0a38a434685.r2.dev/uploads/1785655240119-762671cf-d336-4e31-91e8-7ae7bc45aa0e.webp","alt":null,"title":null,"width":null,"height":null}},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"italic"}],"text":"Rîvon'un Kindiran mezrasındaki bir fıstık bahçesi... Köyde 200 binden fazla fıstık ağacı vardır. Bu arada, Ortadoğu'da fıstık ticaretinde söz sahibi olan kişilerden biri Rîvon'lu Ökkeş Nagaş'tır."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"SARNIÇLARI VE FISTIK BAHÇELERİ"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Rîvon, fıstık bahçeleriyle meşhurdur. "},{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"Ortadoğu'da yapılan fıstık ticaretini elinde tutanlardan biri olan Ökkeş Nagaş Rîvon'ludur. "},{"type":"text","text":"Bir Almanya ziyaretinde kendisiyle söyleşi yapıyorum. Nagaş kendi köyündeki fıstık üretimi konusunda şu bilgileri veriyor: "},{"type":"text","marks":[{"type":"italic"}],"text":"“Köyümüze ait 200 binin üzerinde fıstık ağacı var. Yılda ortalama 1.100 ton fıstık elde ediyoruz.”"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Rîvon mezralarının çoğunda içme suyu sıkıntısı yaşanmaktadır. Bu nedenle "},{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"Rîvon coğrafyasında yüzlerce sarnıç yer almaktadır. "},{"type":"text","text":"Almanya'nın Leverkusen kentinde görüştüğüm Rîvon'lu Nusret Yavavlı şöyle diyor: "},{"type":"text","marks":[{"type":"italic"}],"text":"“Kimi sarnıçlar kayadan oyma ve bir futbol sahası büyüklüğündedir. Ne zaman ve kimler tarafından yapıldığını biz de bilmiyoruz. Köyümüzün coğrafyasında kayadan oyma mağaralar da vardır. Ancak tarihi ve arkeolojik alanlarımız henüz araştırma konusu olmamıştır.”"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Londra'da berberlik yapan ve bir Almanya ziyaretinde tanıştığım Yusuf Yazgılı da sarnıçlar konusunda şu bilgiyi paylaşıyor: "},{"type":"text","marks":[{"type":"italic"}],"text":"“Pınar, kuyu veya deresi olmayan mezralarımız var. Bunlar yazın içme suyu sorunu yaşıyor. Bu nedenle her aile kendi evinin önüne veya fıstık bahçelerinin içine sarnıç yaptı. Sarnıçların ağzı 70-80 cm genişliğindedir. Derinliği 4-5 metre ve genişliği 10 metreye kadar çıkmaktadır. Toprağı kazıyoruz, içini sıvalıyoruz. Yağmur suyu bu sarnıçları dolduruyor. Yazın o suyu tüketiyoruz.”"}]},{"type":"image","attrs":{"src":"https://pub-5dbeb11e76d1432da257f0a38a434685.r2.dev/uploads/1785655287304-b540cbda-4f3a-4e45-bdc8-67d3fb34bc7f.webp","alt":null,"title":null,"width":null,"height":null}},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"italic"}],"text":"Kürt Alevileri'nin inancında kayalar, göller, dağlar, ağaçlar, nehirler ziyaret olabiliyor. Fotoğrafta "},{"type":"text","marks":[{"type":"bold"},{"type":"italic"}],"text":"Kunê Bê Ziyareti "},{"type":"text","marks":[{"type":"italic"}],"text":"görülüyor. Ziyarete, vücuduna yel girenler veya romatizması olanlar gidiyor. Kayanın içinde esen yel hastalara iyi geliyor. Sadece bu ziyaret üzerine insanlarımızın yaşadıkları derlense koca bir kitap çıkar. Ancak, köylerdeki Alevi Ziyaretleri çok ama çok az araştırılıyor. Bu öyküler derlenmediği takdirde 30 yıl sonra çok büyük bir manevi kayıpla karşı karşıya kalacağız."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"ZİYARETLERİ"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Rîvon mezraları birbirine komşudur. 18 km uzunluğunda ve 18 km genişliğinde bir alan üzerinde yer almaktadırlar. Bu alanda yer alan ziyaretleri listelemek ve tanımak istiyorum. Ancak yazılı bir kaynak yok. Bu nedenle yaklaşık yirmi kişiyle görüşüyorum. Bu görüşmelerde Rîvon mezralarında 20 kutsal mekan tespit ediyorum. Bu ziyaretler şunlar:"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"Ercos Ziyareti: "},{"type":"text","text":"Gundê Xinde'de."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"Gurbuz Dada Ziyareti: "},{"type":"text","text":"Bayramê Donişe bu ziyaret üzerine şöyle diyor: "},{"type":"text","marks":[{"type":"italic"}],"text":"“Uzunçarşı   köyündedir. Yaşlı ve büyük bir barû ağacıdır. Gövdesi de kalındır. Üç kişinin eli ancak ulaşır. Meyvesi yoktur. Ziyaretçiler için orada bir sarnıç da yapıldı.\""}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"Golla Reşik Ziyareti: "},{"type":"text","text":"Gundê Kare ve Gundê Pone mezraları bu ziyarete gider. Yaşlı bir meşe ağacıdır. Dibinde küçük bir göl vardır."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"Kara Ziyaret: "},{"type":"text","text":"Ollakoron ve Xalakoran mezralarına yakın. Îrbamê Xatûne ilkbahar ve sonbaharda ziyarete gittiklerini anlatıyor ve ekliyor: "},{"type":"text","marks":[{"type":"italic"}],"text":"“İlkbaharda yağmuurların bol yağması ve verimin bol olması, sonbaharda ise alınan ürünün sağlıklı ve huzur içinde tüketilmesi için dua ediyoruz.”"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"Qaradada Ziyareti: "},{"type":"text","text":"Üç yaşlı meşe ağacıdır. Rîvon'da en çok ziyaret edilen kutsal  mekandır. Perşembe akşamları Omaxli Ziyareti ile birbirine ateş topu attıklarına inanılır. (Bu, Kürdistan'ın farklı alanlarında çok rastladığım bir söylencedir.)"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"Qur Ziyareti: "},{"type":"text","text":"Qênî (Ganidağı) dağının yüksek noktalarından biridir. Bir palût ağacıdır."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"Kalikê Haydon Türbesi:"},{"type":"text","text":" Uzunçarşı köyündedir. Türbede Haydo Dede'nin mezarı vardır."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"Kunê Bê: "},{"type":"text","text":"Yel ziyaretidir. Qênî (Gani) dağının zirvesinde, içi oyuk bir kayadır. Oyuğun içinde bir yel esiyor. Bu yelin romatizmaya iyi geldiğine inanılıyor. Dortmund'ta görüştüğüm Gundê Gurde'den Olî Malê Mame Çolik şu anısını paylaşıyor: "},{"type":"text","marks":[{"type":"italic"}],"text":"“Çocuktum. Ayağım şişti. Yürüyemiyordum. 'Yel girmiş. Kunê Bê'ye götürün' dediler. Abim beni eşeğe bindirdi ve ziyarete gittik. Ziyaret tepededir. Orada insanlar yok, orman var. Ziyarette bir givîç ağacı var. Ağacın yanındaki delikli kaya ziyarettir. Etrafı taşlarla örülmüştü. Taşlara niyaz oldum. Sonra delikli taşın içine girdim. 1.5 metre bir derinliği var. Sonra da tünel gibi uzuyor. Orada serin bir hava geliyor. Biraz kaldım. Sonra çıktım ve biraz yattım. Abim de ateş yaktı ve annemin verdiği tavuğu kesti, lokmaları çocuklara dağıttı. Dönüşte tepeden yokuş aşağı ineceğimiz zaman ben eşekten indim ve yaya yürüdüm. Beni öyle görünce şaşırdılar. Ondan sonra ayağım iyileşti. Halbuki ziyarete giderken ayağımı yere basamıyordum.\""}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"Omaxli Ziyareti: "},{"type":"text","text":"Ağaçlardan oluşan bir ziyarettir. Bu ziyaret Rîvon ile Kizîron köyleri arasındadır."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"Tonon Ziyareti: "},{"type":"text","text":"Bir taştır."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"Toyî Baruye:"},{"type":"text","text":" Xalakoran mezrasındadır."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"Veyis Efendi Ziyareti: "},{"type":"text","text":"Rîvon toplumu inanç olarak Alevi'dir. Pirleri Sinemil Ocağı'ndan, mürşitleri Axûçand Ocağı'ndandır. Veyis Efendi Axûçand ocağının mürşitlerindendir ve Elazığ'ın Sün köyündendir. Pazarcık'taki taliplerinin Elazığ'a kadar gelip yorulmamaları için iki mermer taşını ziyaret olarak gösteriyor. 1993 yılında yaşanan bu olaydan sonra, kendi mürşitlerine çağırmak isteyen köylüler bu taşları ziyaret ediyor."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"Darê Ziyaretê: "},{"type":"text","text":"Burası da Veyis Efendi'nin önerisiyle ziyaret oluyor. Zorbon mezrasındadır. Yaklaşık 70 yıllık bir tarihi olduğu tahmin ediliyor. Perşembe akşamları Kalikê Haydon ile birbirlerine ateş topu attıklarına inanılıyor."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"Yıldız Ziyareti: "},{"type":"text","text":"Gundê Alife'nin hemen önünde, yaşlı ve büyük bir meşe ağacıdır."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"Ziyaretê Çopike: "},{"type":"text","text":"Gundî Hörik'ın yanında. Ziyoratê Gore'nın karşısına düşüyor. Çok eski bir ziyaret olduğu söyleniyor."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"Ziyaretê Gore: "},{"type":"text","text":"Gundî Hörik'ın yanında. Çok yaşlı iki meşe ağacıdır."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"Ziyaretê Sayde: "},{"type":"text","text":"Awluk mezrasındadır. Bu mezradan olan Rıza Karadağ ziyaret hakkında şu bilgiyi veriyor: "},{"type":"text","marks":[{"type":"italic"}],"text":"“Saydo millet tarafından sevilen, değer verilen bir divaneydi. Birçok kişi onu rüyasında görürdü. Sürekli toplum içinde gezerdi. Toplum kendisine maddi-manevi olarak yardımda bulunurdu. Bizim mezraya da sık sık gelir-giderdi. Geldiğinde o bir ağacın altında oturur, dinlenir ve 'Burası benim ziyaretim' derdi. Hakka yürüyünce insanlar oraya giderek adakta bulundu. Kürdçe bu ağaç türüne Darê Sîndane diyoruz. Bu ağacın palûtları oluyor. Sağlam bir ağaçtır.\""}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"Ziyaretê Xille: "},{"type":"text","text":"Çok büyük ve yaşlı bir sîndan ağacıdır. Awluk mezrasına 2 km mesafededir. Xillo isimli şahsiyetin mezarı oradadır. Mezar da çok eski bir mezardır. Ziyaretin tarihi bilinmiyor."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"Ziyaretê Zöri: "},{"type":"text","text":"Gundê Hörik'ın yanındadır. 1950'lerde burası ziyaret yapılmıştır. Bir alıç ağacıdır."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"Ziyaretê Layle: "},{"type":"text","text":"Qaragol mezrasındadır. 15-20 tane yaşlı meşe ağacıdır."}]},{"type":"image","attrs":{"src":"https://pub-5dbeb11e76d1432da257f0a38a434685.r2.dev/uploads/1785655615092-31ef159f-691d-4bdd-87ff-a29a68eb1c95.webp","alt":null,"title":null,"width":null,"height":null}},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"italic"}],"text":"\"Rîvon-Tilkiler\" isimli kitap, Almanya Tilkiler Sosyal Dayanışma Derneği tarafından yayınlandı. Ayrıca Fransa, İngiltere, İsviçre ve Antep'te bulunan Tilkiler köyü dernekleri de kitabın hazırlanması ve yayınlanması sırasında büyük bir heyecan duydular. "},{"type":"text","marks":[{"type":"bold"},{"type":"italic"}],"text":"Kitap, 25x17 ebatında ve 168 sayfadır. Rîvon "},{"type":"text","marks":[{"type":"italic"}],"text":"halkı bölgemizde dayanışmanın önemli bir örneğidir. "},{"type":"text","marks":[{"type":"bold"},{"type":"italic"}],"text":"Pazarcık'ın hem coğrafik olarak, hem de nüfus olarak en büyük köyü Rîvon'dur. "},{"type":"text","marks":[{"type":"italic"}],"text":"Kitabın hazırlanmasında naçizane benim de katkılarım olmuştur. Örneğin köydeki ziyaretlerin ve mevki isimlerinin yazılmasında ve iç grafiğinin hazırlanmasında... "},{"type":"text","marks":[{"type":"bold"},{"type":"italic"}],"text":"Kitabı baştan son sayfaya kadar büyük bir emek ve titizlikle hazırlayan kişi ise Haydar Geçilmez olmuştur."},{"type":"text","marks":[{"type":"italic"}],"text":" Bilgileri derlemek ve var olanları teyit ettirmek için sayısız insanla görüşmüştür. Uzun bir zamanını bu işe vakfetmiştir. 37 mezrası olan bir köyün kitabının hazırlanması ağır bir sorumluluktur. O, bu sorumluluğu da üstlenerek yine toplumsal bir sorumluluk örneği sergilemiş ve bu kitapla bölgemize yazılı bir miras bırakmıştır. 1980 öncesi İstanbul'da üniversite eğitimi alan Haydar Geçilmez, köyün ilk devrimcilerinden ve zindan direnişçilerindendir. Kendisini saygı ve sevgiyle selamlıyoruz. "}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"KÖY ARAŞTIRMALARININ ÖNEMİ"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Son yıllarımı Kürdistan köylerini araştırmaya ayırdım. Özellikle de "},{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"Pazarcık, Elbistan, Afşin, Kürecik ve Cizîr "},{"type":"text","text":"köylerini... Neden? Çünkü köyleri terk ediyoruz ve köydeki bilgileri yeni kuşaklara aktaramıyoruz. Ben de o bilgiler bizimle birlikte göçüp gitmeden yazılı hale getirmeye çalışıyorum. "},{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"Ne yapıyorum?"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Bir köyün varsa "},{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"mezralarını, yaylalarını, kutsal mekanlarını "},{"type":"text","text":"listeliyorum. Sonra onları tanıtıyorum. Ayrıca bu alanlardaki "},{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"mevki isimlerini "},{"type":"text","text":"derliyorum. Her köy ve yaylada dağ, taş, kaya, mağara, ova, dere, kuyu, pınar, yol isimleri farklıdır. Şu ana kadar sadece Pazarcık ve Elbistan'da 12 bin Kürtçe mevki ismi listeledim. Çoğu mevkinin de kısa veya uzun öyküsü var. Onları da yazıyorum. Zamanla önemli bir bilgi toplanacağını düşünüyorum."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Ayrıca köylerde yetişen "},{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"doğal bitkileri "},{"type":"text","text":"ve o bitkileri nasıl kullandıklarını da derliyorum. Örneğin Pazarcık köylerinde yiyecek ve salata olarak kullanılan "},{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"60 otu tanıttım. Onların kürtçe isimlerini ve özelliklerini yazdım ve yiyecek olarak nasıl hazırlandıklarını anlattım. "},{"type":"text","text":"Bazı otlar da kurutuluyor ve kışın kullanılıyor. Onları da yazdım. Örneğin bazı otlar ve diğer doğal yiyecekler şunlar: "},{"type":"text","marks":[{"type":"italic"}],"text":"Pbung (yabani nane), çayê çê (dağ çayı), çayê pirçik (kayalıkların çıkılması zor yerlerinde yetişen bir çay türü), sîramok (yabani sarımsak), kakorik (Pazarcık'ta dört çeşidi yetişir) gibi..."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Sadece karang'ı (kenger) örnek gösterirsem daha iyi anlaşılır. Karang'ın kendisinde çok sayıda kürtçe kelime var. Ayrıca çok farklı şekilde kullanılan bir bitkidir. Örneğin sütüyle sakız, yaprağıyla salata yapılır. Sakızına cûme karangon diyoruz. Kökünü yeriz, ona xilfe karangon deriz. Taze kök ve yapraklarıyla haşlanmış sebze yemeği yapar veya yumurtayla kavurabiliyoruz. Ya da haşlayıp sîramost (sarımsaklı yoğurt) yaparız. Ayrıca karang'ın ortasında bir filiz yetişir. Ona nêrî diyoruz. Nêrî, enginar veya ananasın köküne benzer. Toparlak olur. Onu da soyar, salatalık gibi yeriz veya kış için kuruturuz."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Rîvon mezralarında da yüzlerce mevki ismi derledim ve köyün Almanya derneğine verdim. Ayrıca Rîvon'da yetişen doğal bitkileri de listelemeye çalıştım. Bunlardan sadece kivizan'ı örnek göstermek istiyorum. Kivizan meyvesi toplanıyor ve kurutuluyor. Bununla kahve ve bazlama yapılıyor. Hamur hazırlanırken içine kivizan atılıyor ve hamur öyle açılıyor. Sonra sêl'in (sac) üzerinde pişiriliyor. Buna "},{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"bazlamê kivizan "},{"type":"text","text":"diyoruz."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"*Bu yazıyı, toplumsal mücadele verirken Hakla Hak olan, özgürlük istediği için zindanlarda tutulan ve meydanlarda direnen Rîvon'lulara ithaf ediyorum."}]}]}