{"type":"doc","content":[{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"italic"}],"text":"Doğu Kürdistan'da dokunan ve örülen bir halı... Foto: Enver Özkahraman"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"Firaz Baran"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Almanlar anneler için şöyle der: "},{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"\"Gott konnte nicht überall sein, deshalb schuf er die Mütter.\" "},{"type":"text","text":"Yani, "},{"type":"text","marks":[{"type":"italic"}],"text":"\"Tanrı her yerde olamazdı, bu yüzden anneleri yarattı\""},{"type":"text","text":" diyorlar. Annelerin; koruyan ve çocuğuna Xizir (Hızır) olan rolünü bu sözle dile getiriyorlar."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Ancak anneleri sadece koruyan ve çocuğuna her daim yardım eden bir rolle sınırlamamak gerekir. Çünkü, analarımız ve kızkardeşlerimiz günlük yaşamda neredeyse bir dakika boş bir zaman bulamıyordu."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Hep şunu düşünürdüm. Biz erkekler, "},{"type":"text","marks":[{"type":"italic"}],"text":"kadınların yaptığı işlerin farkında mıyız? "}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"italic"}],"text":"Onların emeğinin gerçek boyutunu görüyor muyuz? "}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Özellikle yaşlı kadınlarımıza günlük yaşamda yaptıkları çalışmaları sordum ve onların yanıtlarını derledim. Sadece bir soru sordum ama sayısız yanıt aldım. Özellikle aşağıda yazdığımız 8. şık karşısında eğilmemek elde değil. Evet, yanıtlar aşağıda:"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"SORU: ELBİSTAN, PAZARCIK VE AFŞİN'Lİ KÜRT KADINLARI 20. YÜZYILDA, 1975 SENESİNE KADAR GÜNLÜK OLARAK HANGİ İŞLERİ YAPARDI?"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"CEVAP: "},{"type":"text","text":"Biz köy toplumuyuz. Elbistan, Pazarcık ve Afşin Kürtlerinin ezici çoğunluğu sonbahar ve kışın köylerde, ilkbahar ve yazın yaylada yaşardı. Kadınların günlük işleri mevsime değişirdi. Örneğin kış mevsiminde bir günümüz şöyle geçerdi: "}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"1- "},{"type":"text","text":"Sabah kalkar "},{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"yatakları toplardık."},{"type":"text","text":" O zamanlar herkesin ayrı bir odası yoktu. Bir göz evimiz olurdu ve hepimiz aynı odada yatardık. Bu nedenle yatarlar kaldırılır ve bir yere üstüste indirilirdi."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"2- "},{"type":"text","text":"Sonra "},{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"koyun, keçi ve ineklerin "},{"type":"text","text":"altını temizler; yemini, suyunu verirdik. Onları sağar ve eve gelirdik."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"3- "},{"type":"text","text":"Bu defa da "},{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"çocukların kahvaltısını verirdik."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"4- "},{"type":"text","text":"Kahvaltıdan sonra hava güzelse ve evde kalmamışsa, oduna giderdik. "},{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"Odun kadınların işiydi. "},{"type":"text","text":"Erkekler sadece kütükler çıkarılacaksa giderlerdi. Kadınlar odunları dara ile çöp gibi kırıyor, üstüste koyup deste yapıyor, ipe sarıyor ve sırtlayıp getiriyorlardı. Eskiden orman çoktu."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"5- "},{"type":"text","text":"Odun işi bitince bu defa "},{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"kuyuya gidip içme suyunu getiriyorduk "},{"type":"text","text":"ve "},{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"yemeği hazırlıyorduk."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"6- "},{"type":"text","text":"Sonra yine davarı yemlemeye gidiyorduk. "},{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"Davar sabah ve akşam günde iki kez sağılırdı."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"7- "},{"type":"text","text":"Ayrıca gün içinde "},{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"ayranı yaymak ve taze yağ çıkarmak, yoğurdu-peyniri-çökeleği yapmak "},{"type":"text","text":"da kadınların işiydi."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"8- "},{"type":"text","text":"Özellikle 1975'e kadar boş zamanlarımızda elimizde sürekli teşî olurdu. Yünle ip eğiriyorduk. Çünkü, yün ipiyle "},{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"herkes ihtiyacına ve yeteneğine göre "},{"type":"text","text":"değişik eşyalar örüyordu. Bir kere genç kızların çeyizleri için "},{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"tawn kuruyorduk "},{"type":"text","text":"ve "},{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"halı "},{"type":"text","text":"yapıyorduk. Yine yere sermek ve çobanlar için "},{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"kulav "},{"type":"text","text":"yapıyorduk. (Keçi kılıyla da "},{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"konê reş "},{"type":"text","text":"yapıyorduk.) Ayrıca yünle yaptığımız diğer eşyalar şunlardı: "},{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"Gore, lepik, fanêle, tûrik, çente, têr, xwêdank, werîs... "}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"9- "},{"type":"text","text":"Misafirlerin hizmetini görürdük."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"10- "},{"type":"text","text":"Ayda bir "},{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"nanê sêlê'"},{"type":"text","text":"yi (ince ekmek) yapardık."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"11- "},{"type":"text","text":"Haftada bir elbiseleri bir çarşafa koyardık. Nerede bir su varsa oraya gider, sabunla yıkardık. "},{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"Elbise yıkamak zordu. "},{"type":"text","text":"Ortalama 3 saatimizi alıyordu."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"12- "},{"type":"text","text":"İhtiyaç oldukça "},{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"yorganları da yıkardık. "},{"type":"text","text":"Yorganlar da zordu. Bugünkü gibi kolay değildi. Dikmek için birgün akşama kadar o dört köşeyi dolaşıyorduk."}]}]}