Ev nivîs me ji pirtûka İlhami Yazgan girtiye. Navê pirtûkê “Tarihin Akışında Kürtler” e. Pirtûkê Weşanên Zer çap kiriye. (Çapa 2., Sibat 2008/Almanya, Rûpela. 140-144). İlhami Yazgan careke din agahdariyên pir girîng parve dike. Ew dinivîse ku botanîstekî Swîsrî serdana Zeytûnê kiriye, 200 cureyên nebatan tespît kiriye, ew bi xwe re aniye Swîsreyê û pirtûkek weşandiye. Hûn dikarin navê nivîskar û pirtûkê di nivîsa li jêr de bibînin. Meriv çawa dikare ji vê agahdariya balkêş kêfxweş nebe? Ew ji bo herêma me agahdariyên pir girîng e. İlhami Yazgan bi karanîna agahdarî û belgeyan, rave dike ku Zeytûn ji bo Ermeniyan navendek girîng bû. Em bi nivîsa Yazgan, sedsalên borî fam dikin.

Wênekêş Norair Chahinian di sala 1979an de li São Paulo ji dayik bûye. Ew endamê malbateke ji Mereşê ye. Chahinian vegeriya welatê xwe û li Mereş, Dîlok û Rihayê wêne kişandin. Wî van wêneyan di albûmekê de kom kir. Pirtûkê li Konstantînapolê Weşanxaneya Aras çap kir. Em portreya Chahinian û naveroka pirtûkê parve dikin.

Şair Ahmet Dümrül'ün 2006 yılında kaleme aldığı bir yazı tarihi öneme sahip. Ermeni halkının 2500 yıl boyunca yaşadığı anavatanından nasıl sürüldüğünün ıspatı. Wilhelm Reich'ın "Coşkusal Veba" olarak tanımladığı Avrupa'da mezhep savaşlarının 1915 ve 1920'de Maraş'ta yaşandığına tanık oluyoruz.

M. Kalman'ın "Batı-Ermenistan (Kürd İlişkileri) ve Jenosid)" (*) isimli kitabında Zeytun yöresine ilişkin önemli bilgiler verilmektedir. Kitabın 59. sayfasında "Zeytun Ayaklanması" ve 126. sayfasında "Zeytun ve Musa Dağı Direnişleri" başlıklı iki yazı bulunmaktadır. Bu iki yazıyı yayınlıyoruz:

Zeytun Ermenilerinin sürgünü nasıl gerçekleşti? Yazar M. Kalman anlatıyor.

1915'te Maraş şehir merkezinde 70 bin insan yaşıyordu. Bunun 40 bini Ermeni'ydi. Zeytun ve çevresinde de 17 bin Ermeni yaşıyordu. Şimdi tek bir Ermeni yok! Ne oldu Ermenilere? Soykırımdan canını kurtaranlar nereye gittiler? Anavatanlarından koparılan bir halkın acı dolu hikayesi...