{"type":"doc","content":[{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"bold"},{"type":"italic"}],"text":"Ava Spî (Aksu). Foto: İbrahim Mengütay. "},{"type":"text","marks":[{"type":"italic"}],"text":"Ev çem li çiyayê Engîzekê dize û tevlî çemê Ceyhanê dibe. Dirêjiya xwe 115 km ye. Li ser Ava Spiyê bêhejmar cih û war hene. Yek ji wan "},{"type":"text","marks":[{"type":"bold"},{"type":"italic"}],"text":"Kevirê Qartêl e, "},{"type":"text","marks":[{"type":"italic"}],"text":"ku navê "},{"type":"text","marks":[{"type":"bold"},{"type":"italic"}],"text":"Bendava Kartalkayayê "},{"type":"text","marks":[{"type":"italic"}],"text":"ji wê tê."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"Firaz Baran"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"Kavri Sisolik (1)"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Kavri Sisolik (Kevirê Sisolik) kevirêkî 500 metre bilind e. Li ser Çiyayê Qisim cih digire, ku ev çiya nêzî gundê "},{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"Bozlar (Pazarcık) "},{"type":"text","text":"e ye. Balkêş e... "},{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"Sisolik navê cureyek qertalek spî ye. "},{"type":"text","text":"Qiraxa vê kevirê jî spî ye. Heya sala 1960î li vir sisolik hebûn. Dewletê gol û avzêmkên Pazarcikê hişk kir û derman avet zeviyan û sisolikan li herêmê koç kirin."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Cihê Kavri Sisolik jî te bêje bi destan hatiya çêkirin. Tam li ser devê newalekê ye. Av tê û nîvê kevir wekî gilaleyekê diçe jêr. Dema ku têrî xwe baran hat û berf heliya hêza gilalayê zêde dibe."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Ji gundê Maxsan Alê Kökseçen dibêje: "},{"type":"text","marks":[{"type":"italic"}],"text":"\"Ger mijarekê tevlîhevî hebe, dayika min vê rewşe wisa tarîf dikir: Mîna hêlîna sisolikê ye."},{"type":"text","text":"\" Çima dayika Kökseçen wisa gotiye: Ji ber qertal her tim cihê zor hêlînên xwe çêdikin. Dixwazin ku kesek nabîne."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"italic"}],"text":"Têbinî: Ev cih û war populasyona windahî a ajalan nîşanî me dide."}]},{"type":"image","attrs":{"src":"https://pub-5dbeb11e76d1432da257f0a38a434685.r2.dev/uploads/1784851578173-b1c1a70c-a160-4820-92a2-c2c9eab8f9d8.webp","alt":null,"title":null,"width":null,"height":null}},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"italic"}],"text":"Qertala Sisolik... Ka tu heybetê binêre..."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"Mazolî Kaçke (2)"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Bi nivîsa dibistanê "},{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"Gora Keçikê"},{"type":"text","text":" û "},{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"Mezelê Keçikê "},{"type":"text","text":"tê nivîsandin. Ev gor li ser zozana Bîrê Kusi ye. Ev zozana gundê "},{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"Pulyane Jêrî (Akdemir-Pazarcik) "},{"type":"text","text":"ye. Bîrê Kusi li ser çiyayê Engîzekê ye."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Çîroka mezel wiha ye: Du malbatên dijmin hebûne. Zarokên wan ji hev hezdikin û direvin. Bavê keçikê du wan diçe û wan digire û mixabin herduyan jî dikûje! Xizmên keç û xortê bêguneh tên û wan di bin darekê de sir dikin yanê radikin. Piştî wê gundî ji mezel re dibêjin \"Mazolî Kaçke\". Dîroka bûyerê ne diyar e."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Heman çîrokê em li gundê "},{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"Rîvon "},{"type":"text","text":"(Tilkiler-Pazarcik) û li mezraya "},{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"Gundî Xindeyê "},{"type":"text","text":"jî dibînin. Li Rîvon keçek a bi navê Afê hebûye. Af û hezkiriyê xwe direvin. Xizmên keçikê pêy wan diçin û li ser kevirekî wan dorpêç dikin. Şer derdikeve û Af û hezkiriyê xwe dimirin. Wê rojê heya îro navê wî kevirî "},{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"Kevirê Afe "},{"type":"text","text":"ye. Dîroka bûyerê ne diyar e. Li gorî texmînan sala 1940 e."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"bold"},{"type":"italic"}],"text":"Têbinî: "},{"type":"text","marks":[{"type":"italic"}],"text":"Ev her du cih û war sosyolojiya me nîşan dide. Li Pazarcik û Elbistanê navên bi vî şiklî gelek in. Ev jî diyar dike, ku pîvanên sosyolojiya me ya berê pir hişk bûye. Roja me ya îro revandin keçikan û kuştin nemaye. Ev pêşketinek baş e. Gelo em berê her tim wisa bûn? Em her tim ji bo Cem'an çîrokên xweş guhdarî dikin. Gelo dema ku Cem çêdibûn, li ser van bûyeran kîjan bîryar digirtin? Pêwîste, di nav civaka me de sosyologên me derkevin û li ser mijara \"Revandina Keçikan û Encamên Wê\" lêkolînan bikin."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"*"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"Ocaxî Komire (3)"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Ev war li "},{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"Kortê Çeqal e. "},{"type":"text","text":"Ev der di nav sînorên "},{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"Mezraya Şerbatê"},{"type":"text","text":" de cih digire. Şerbat girêdayî gundê Qopon (Alçiçek-"},{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"Elbistan). "},{"type":"text","text":"Li "},{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"Ocaxê Komire bi dara maziyê komir çêdikirin. "},{"type":"text","text":"Ev kar heya sala 1950î berdewam kiriye û ji bo dabara herêmê karekî girîng bûye. Ji vî gundî "},{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"Samî Husî Bayrike "},{"type":"text","text":"ev agahî dane min:"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"italic"}],"text":"\"Komirê êzingan bi şitîlan ve tên çêkirin. Ji ber ku hundirê wan nerizayî ye. Li der û dora Ocaxê Komirê ÇORIK, BARU û MOZI hebûn. Me komirê bi van daran derdixist. Darên 2 salî dibirandin û di nav salekê de dîsa işqin dida.\""}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Cihê ku komir çêdikirin wekî qadeke bênderê amade dikirin. Gelê me vî karî li gundên Elbistan û Pazarcikê kirine û şopên cihan îro jî xuya dibin. Di dema Împeratoriya Osmanî de, kesên ku vî karî dikirin, komirê bi deveyan dibirin Heleb û Kendava Îsosê (Îskenderûn). Ji Helebê ji bo bajarên Ereban û ji kendava Îsosê jî ji bo bajarên Deryaya Spî difrotin."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Koco Axa yê ji Elbistanê jî di destpêka sedsala 20an de çûye Antakyayê û li wir karê komirê êzingan kiriye. Nûrî Dêrsimî di bîranînên xwe de behsa Koco Axa kiriye. Dibêje, Koco Axa di wê serdema dijwar de wî parastiye. Min bi kurê Koco Axa (4), re hevpeyvînek kir û di rojnameya Pazarcikê de weşand. Di vê hevpeyvînê de, wî bi berfirehî qala bav û malbata xwe kir. Hûn dikarin ji vê lînkê hevpeyvîna bi Mehmet Elbistan vê bixwînin:"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"link","attrs":{"href":"https://www.maraskurtleri.com/yazi/koco-elbistan-ve-cocuklari-moagqbr1","target":"_blank","rel":"noopener noreferrer nofollow","class":null,"title":null}}],"text":"https://www.maraskurtleri.com/yazi/koco-elbistan-ve-cocuklari-moagqbr1"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"italic"}],"text":"Têbinî: Ev war jî li ser aboriya me agahiyek e."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"*"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"Li Terone Ocikon Sê Cih û War (5)"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Li gundê Terone Ocikon (Pazarcik) em sê cih û waran mînak bidin:"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"Farş: "},{"type":"text","text":"Ew çêregeh bû. NATOyê li wir depoyek çêkir. Dema ku NATO hat, çêrandin qedexe bû."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"Hug: "},{"type":"text","text":"Ew hug (gir) e. Li wir kevirên goran derdiketin. Ev jî îspat dike ku di demên berê de li vir jiyan hebûye. Lê, lêkolîn nehatiye kirin. Li gorî Muzexaneya Mereşê, li herêma Mereşê 250 hug hene. Ev hejmar îspat dike ku herêm wargehek pir kevnar e. Em her roj dibînin. Dema ku hugek tê lêkolîn kirin em şaş dibin. Ji ber ku agahiyên balkêş derdikevin. Em benda lêkolînên nû dimînin."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"Quruçe: "},{"type":"text","text":"Li Pazarcikê navê gundekî me Quruçe (Kuruçay) ye. Gund navê xwe ji vî warê girtiye. Gundî texmîn dikin ku berê ev der çemek bûye. Bi demê re hişk bûye newalek hişk. Dibêjin: "},{"type":"text","marks":[{"type":"italic"}],"text":"\"Ji ber ku hundirê xwe bi kevirê xîz tije ye.\""}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"*"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"Paş Sûre (6)"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Gundê Bozlarê demên berê bi sûrê dorpêçkirî bûye. Erdhejek çêbûye, sûr hilweşiyaye û bi demê re axê ser sûrê girtiye. Hin cihên sûrê li ser lingan maye. Cihê ku jê re dibêjin \"Paş Sûre\", li pişta sûrê dimîne. Sûrê bi kevîrên kirecê çêkirine. Di sedsala 20an de ji bo kevirên koşeyan a xaniyên gundê Bozlarê kevirên sûrê bikaranîne. Çunkî kevirên mezin û zexm bûne. Li Bozlarê lêkolînek arkeolojîk heya îro nebûye. Ger lêkolînek were kirin li ser axa gund avahiyek kevn wê derbikeve."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Ji Bozlarê Ali Engizek dibêje: "},{"type":"text","marks":[{"type":"italic"}],"text":"\"Çavê Ava Spî (Aksu) 20 km dûrî gund e. Ji wî çavî heya Bozlarê tunelekê avê çêkirine. Bilindiya vê tunelê qasî mirovekî ye. Hin cihên tunelê wêran bûye, hin cihên xwe maye. Hûndirê tunelê bi kûpan radixin. Bi xalî û kirecê xarca xwe çêdikin. 20 km wiha ye. Lewma dibêjin gundê Bozlar cihekî pir kevn e.\""}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"Ziyareta Olîgol(7)"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Ziyareta Olîgol li lûtkeya çiyayê Nurhak e (Elbistan). Li Ziyaretê kevirekî mezin e ku şikeftek li binê wê û golek li pêşiya wê ye. Kesên bêzarok serdana vê ziyaretê dikin."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Gel serdana şikeftê dike, ku tê bawerkirin Olî jiyana xwe lê daye û ji wî miraza xwe dixwazin. Piştî serdanê, malbatên ku kurên wan dibin navê zarokên xwe dikin Olîgol. Li Elbistanê gelek kes bi navê Olîgol hene. Ji ber ku ev nav bi fermî qedexe ye, di nasnameyan de wekî Alî Gül hatiye nivîsandin. Ji gundê Kantarmayê Olîgol Dada û hunermend Ali Gül Doğan kesên navdar in ku navê wan Olîgol e."}]},{"type":"image","attrs":{"src":"https://pub-5dbeb11e76d1432da257f0a38a434685.r2.dev/uploads/1784854549241-33e4015f-2bd2-4705-b34f-6a8c891f470c.webp","alt":null,"title":null,"width":null,"height":null}},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"italic"}],"text":"Portreya Olîgol Demirci. Vê portreya Wênesaz "},{"type":"text","marks":[{"type":"bold"},{"type":"italic"}],"text":"Ahmet Kısa xêz kiriye."},{"type":"text","marks":[{"type":"italic"}],"text":" Ahmet Kısa ji bo herêma me Wênesazekî girîng e. Çima? Ji ber ku ew gund, mirov, çiyayên me xêz dike. Jiyana civakî, demsala zivistanê, ajalên me, karên zeviyan û hwd. xêz dike. Dema ku tu wêneyên wî dinêre, tu jiyana me dibîne."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"Kaniya Memedgê Gawur (8)"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"Memedgê Gawur, Ermeni bir insanımızdı. Yılan Ovası"},{"type":"text","text":"'nda yaşardı. 1915 soykırımı sırasında kundakta bir bebektir. Ailesine saldırı olunca onu çalıların arasına saklıyorlar. Bu saldırı sırasında tüm ailesi öldürülüyor. Oradan geçen köylüler bebeğin ağlama sesini duyuyor ve Hasan Çavuş'a götürüyorlar."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Hasan Çavuş ona Memed ismini veriyor. Büyütüyor ve evlendiriyor. Kendine bir ev yapıyor ve zamanla çocukları da oluyor. Köyde \"Memedgê Gawur\" olarak tanınıyor."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Köylüler onu sürekli dışlıyorlar. Mesela koyunlarına su verecekleri zaman en son sırayı ona veriyorlar."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Birgün "},{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"Atê Elif "},{"type":"text","text":"oraya gidiyor. Memedgê Gawur derdini Atê Elif'a anlatıyor. Atê Elif hemen oturdukları yerde elindeki bir çubukla yeri eşeliyor. \"Li vir bikole\" "},{"type":"text","marks":[{"type":"italic"}],"text":"(Burayı kaz) "},{"type":"text","text":"diyor. Memedgê Gawur orayı kazıyor ve su çıkıyor. Atê Elif, \"Keko, li vir avê bide pezê xwe\" "},{"type":"text","marks":[{"type":"italic"}],"text":"(Keko, koyunlarına burada su ver)"},{"type":"text","text":" diyor. Sonra Memedgê Gawur etrafını da düzenliyor ve bir kuyu oluyor. Artık koyunlarına orada su veriyor."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Bu kuyu halen vardır. Bu olayı Memedgê Gawur'un kızı Sultan ve Yılan Ovası halkı da biliyor. Meta Sultan hayattadır ve bugün Kopon köyünde yaşıyor."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"*"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"Kaynak"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"1. "},{"type":"text","text":"Kavrî Sîsolik'ın bilgilerini Bozlar köyünden "},{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"İbrahim Şenpınar"},{"type":"text","text":"'dan aldım. Kendisiyle 2015 yılında Almanya'nın "},{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"Leverkusen "},{"type":"text","text":"kentinde görüştüm."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"2. "},{"type":"text","text":"Mazoli Kaçke'nin bilgilerini Pulyan köyünden "},{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"Hacı Taş"},{"type":"text","text":"'tan aldım. Kendisiyle 2016 yılında Almanya'nın "},{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"Pforzheim "},{"type":"text","text":"kentinde görüştüm. Aynı maddede yer alan Kevirê Afe mevkisini ise Rîvon köyünden "},{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"Sadık Bakırdağ"},{"type":"text","text":"'dan aldım. Bakırdağ ile "},{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"Stuttgart"},{"type":"text","text":"'ta görüştüm."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"3. "},{"type":"text","text":"Ocaxî Komire'nin bilgilerini Samî Husî Bayrike "},{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"(Salman Vural)"},{"type":"text","text":"'den aldım. Kakî Salman ile 2010 yılı Eylül ayında, Almanya'nın Tubingen kenti yakınlarındaki "},{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"Metzingen "},{"type":"text","text":"kasabasında görüştüm. Kendisi, 1991 yılında yaşamını yitiren gerilla komutanı Hasan Vural'ın ağabeyidir."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"4. "},{"type":"text","text":"Koco Elbistan ve Çocukları, Pazarcık gazetesi, Mart 2011 sayısı, Sy. 4-7"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"5. "},{"type":"text","text":"Terone Ocikon'a ait mevkileri 2011 yılında İsveçre/"},{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"Basel"},{"type":"text","text":"'de görüştüğüm "},{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"Mistkî Malê Îwî Derwîş"},{"type":"text","text":"'ten aldım."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"6. "},{"type":"text","text":"Bu mevkiye ait bilgileri 2019 yılında Bozlar'lı "},{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"Ali Engizek"},{"type":"text","text":"'ten aldım. Ali Engizek 1976'dan bu yana devrimci bir yaşam sürmektedir. 12 Eylül döneminde tutuklandı ve 10 yıl hapis yattı."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"7. "},{"type":"text","text":"Oligol Ziyareti'ne ilişkin bilgiyi Elbistan'ın "},{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"Marikon "},{"type":"text","text":"köylülerinden derledim."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"8. "},{"type":"text","text":"Kaniya Memedgê Gawur hakkındaki bilgileri annem "},{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"Fatê Malê Herî Nasirî Dêrik"},{"type":"text","text":"'ten aldım."}]}]}