{"type":"doc","content":[{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"Firaz Baran"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Aziz Tunç, Maraş Soykırımı üzerine üç kitap yazdı. Bunlar, \"Maraş Kıyımı\", \"Beni Sen Öldür\" ve \"Soykırım ve Maraş Kıyımı\" isimli kitaplardır. Bu kitaplar özellikle Maraş toplumuna önemli bir bilinç kazandırdı. Katliamı derli toplu bir şekilde belgeledi ve gelecek için önemli bir kaynak oluşturdu. Yaşananların katliam değil soykırım olduğunu gündeme getirdi ve bu tanımın kullanılmasında ısrar etti. Aziz Tunç sadece bir araştırmacı değil elbette. O, 19-26 Aralık 1978'de Maraş şehir merkezindeydi ve katliamcılara karşı direnen bir devrimciydi. Aziz Tunç ile bir söyleşi yaptık..."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"KATLİAMI KİM YAPTI?"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Bu katliamı devlet yaptı. Devlet planladı ve organize etti. Devlet dediğimizde kimi kast ediyoruz? Kurum ve isimleri sıralayalım:"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"1- "},{"type":"text","text":"MİT'ten "},{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"Şahap Omriş, Nazif Abanozoğlu ve Enver Altaylı."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"2- "},{"type":"text","text":"Ordudan Jandarma Genel Komutanı "},{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"Sedat Celasun, Yüzbaşı Mehmet Ali Çeviker, Yüzbaşı Cem Ersever."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"3- "},{"type":"text","text":"Parlamentoda da "},{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"Alparslan Türkeş "},{"type":"text","text":"ve MHP'nin işin içinde olduğunu biliyoruz. O dönem MHP'nin yönetiminde "},{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"Baki Tuğ ve Tahsin Ünal "},{"type":"text","text":"gibi emekli subaylar var. Yani devletin üç organı istihbarat, ordu  ve parlamento bu sürecin içinde."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"4- "},{"type":"text","text":"Katliamı fiilen icra eden ve katliamcı güruhu yönetecek bir ekibe ihtiyaç var. Tanıkların anlatımlarında bunlar şöyle tarif ediliyor: "},{"type":"text","marks":[{"type":"italic"}],"text":"\"Katliamcı güruhu yönetenler yüzleri maskeli, ellerinde uzun namlulu silahları olan ve telsizlerle koordineli hareket eden kişilerdi.\""}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"5- "},{"type":"text","text":"Katliamcı güruh: "},{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"Toplamda 30 bin kişi katliama katıldı. "},{"type":"text","text":"30 bin kişi bir hafta boyunca Maraş sokaklarında katledecek insan arıyorlardı. Bunu dosyalardaki bilgilerde görebiliyoruz. Yani ordu, MİT, MHP planlıyor, Maraş yerlileri de onların denetiminde katliam yapıyor."}]},{"type":"image","attrs":{"src":"https://pub-5dbeb11e76d1432da257f0a38a434685.r2.dev/uploads/1783681828072-53b06acb-854c-4270-b366-f6319519537b.webp","alt":null,"title":null,"width":null,"height":null}},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Aziz Tunç'un, "},{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"\"Beni Sen Öldür\" "},{"type":"text","text":"kitabı iki açıdan  önemli bir çalışmadır. Birincisi, "},{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"ilk kez bütün şehitler isimleri, fotoğrafları ve portreleriyle belgelenmiş oldu. "},{"type":"text","text":"İkincisi de Maraş Soykırımı'nda kurtulan tanıkların ezici çoğunluğu şehri terk etti. Her biri ayrı bir yere taşındı. Göç ederken hafızamız da göç ediyor. Bildiklerimizi yazıya geçirmediğimiz zaman biz öldüğümüzde o hafıza da yok olup gidecek. Aziz Tunç bir anlamda yok olmakla yüz yüze olan bu hafızayı kurtarmış oldu. Bunu yapabilmek için "},{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"1.5 yıl boyunca İstanbul, Ankara, İzmir, Adana, Mersin ve Maraş'ta aileleri ziyaret etti. "},{"type":"text","marks":[{"type":"italic"}],"text":"Şehitler hakkında bilgiler ve belgeler topladı."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"italic"}],"text":"*"},{"type":"text","text":" "}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"KATLİAMCILAR ŞEHİRDE NE YAPTI?"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Katliamcılar 200-300-500 kişilik gruplar halinde sokaklara dağıldılar. Önceden belirledikleri evlere ve işyerlerine saldırdılar. 19-26 Aralık günleri arasında Kürt Alevilerinin yaklaşık 600 evini yaktılar ve yağmaladılar. Yine Kürt Alevilere ait işyerlerini yaktılar veya yağmaladılar. Yapabildikleri kadar insanlarımızı katlettiler. Bu katliamcılara polis ve asker müdehale etmedi."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":" "},{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"BİZ MARAŞ'TA YAŞANANLARI \"KATLİAM\" OLARAK TANIMLADIK. SİZ YAŞANANLARI KİTAPLARINIZDA VE KONFERANS KONUŞMALARINIZDA \"SOYKIRIM\" OLARAK TANIMLADINIZ. BİR OLAYIN \"SOYKIRIM\" OLARAK TANINMASI İÇİN NE GEREKİYOR? MARAŞ'TA YAŞANANLAR BU TANIMA UYUYOR MU?"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Bir olayın soykırım olarak kabul edilmesi için BM'nin kabul ettiği şartlar var. Şöyle ki:"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"*Etnik ve dini grubun üyelerinin toplu bir şekilde öldürülmesi: Maraş'ta Kürtler ve Aleviler toplu şekilde öldürüldü."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"*Grup üyelerine ciddi bedensel ve zihinsel hasar verilmesi: Yaralandık."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"*Grubun fiziki yaşam koşullarının kasti olarak bozulması: Evler yakıldı. Barınma olanağı ortadan kaldırıldı."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"*Doğumları engelleyecek yöntemlerin uygulanması: Annelerin karnı deşildi."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Çocukların bir gruptan alınıp diğer gruba verilmesi: Bu da oldu."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"bold"},{"type":"italic"}],"text":"Birleşmiş Milletler şöyle diyor: "},{"type":"text","marks":[{"type":"italic"}],"text":"\"Toplu insan öldürmeleri özel olarak etnik ve dinsel arındırmayı amaçlıyorsa bunun adı soykırımdır.\" "},{"type":"text","text":"Maraş'ta bu yaşanmıştır. Kürtler ve Aleviler toplu olarak öldürülmüştür, evleri ve işyerleri yakılmıştır ve şehirden kovulmuştur. Böylece bir şehirden etnik ve dini bir topluluk arındırılmıştır. Bunun adı soykırımdır."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"YANİ RAKAM ÖNEMLİ DEĞİL. ÖLDÜRÜLEN İNSANLARIN SAYISININ 1 MİLYON VEYA 500 BİN OLMASI GEREKMİYOR."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Gerekmiyor. BM alan, süre ve rakam vermiyor. Bunu şart koşmuyor. Amacı tarif ediyor. Şu bilgiyi de verelim: "},{"type":"text","marks":[{"type":"italic"}],"text":"1978'de Maraş merkezinin nüfusu 150 bindi. Kürtler %15 civarındaydı. "},{"type":"text","text":"Katliamdan sonra nüfusun ezici çoğunluğu şehri terk etti."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"MARAŞ'TA DAHA ÖNCE DE AYNI OLAY ERMENİLERE YAŞATILDI."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Evet. Ermeniler de Maraş'ta soykırıma uğradı. Şehir merkezinin yarısı Ermeni'ydi. Zeytun kasabası tümüyle Ermeni'ydi. Ayrıca şehir genelinde Ermeni köyleri vardı. "},{"type":"text","marks":[{"type":"italic"}],"text":"Maraş'taki Ermeni Soykırımı 1915'te başlıyor ve 1922'de tamamlanıyor. "},{"type":"text","text":"Günümüzde Maraş'ta Ermeni kalmadı. "},{"type":"text","marks":[{"type":"italic"}],"text":"Ermenilerin tüm mal varlıklarına el konuldu. Ayrıca ev, işyeri ve dini mekanları da yağmalandı. "},{"type":"text","text":"Yani sadece canlarından olmadılar, çok büyük bir ekonomik kayıp da yaşadılar."}]},{"type":"image","attrs":{"src":"https://pub-5dbeb11e76d1432da257f0a38a434685.r2.dev/uploads/1783681931285-a585a845-cc66-4e5f-951d-bfbe8dc7b092.webp","alt":null,"title":null,"width":null,"height":null}},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"italic"}],"text":"Aziz Tunç'un \"Soykırım ve Maraş Kıyımı\" ve \"Maraş Kıyımı-Tarihsel Arka Planı ve Anatomisi\" isimli kitapları. Aziz Tunç, yazdığı üç kitapla yaşadıklarımızı belgeledi ve Maraş Kürtlerine paha biçilmez yazılı bir miras bıraktı."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"*"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"BAŞTA İNGİLTERE VE ALMANYA PARLAMENTOLARI OLMAK ÜZERE YAKLAŞIK 15 PARLAMENTO, ÊZDAYÎ'LERİN 3 AĞUSTOS 2014'TE YAŞADIKLARINI \"SOYKIRIM\" OLARAK KABUL ETTİ. MARAŞ KATLİAMI'INI BU PARLAMENTOLARA TAŞIYAMAZ MIYIZ?"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Taşıyabiliriz. Bu bir süreç. İşletilen bir mekanizma var. Maraş için de aynı mekanizma işletilebilir. Maraş'ı sadece Maraş'ın demokratik kurumlarına bırakmak doğru değil. Politik bir iradeyi ortaya koymalıyız. Kürt ve Alevi kurumları bu sürece etkili bir şekilde dahil olmalı. Dêrsim Soykırımı için bu süreç başlatıldı. Maraş için de bu yapılmalıdır."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"Söylediğiniz \"30 bin\" rakamı yaptıkları hazırlığın ve yapmak istedikleri vahşetin boyutunu da açıklıyor. Sayın Tunç, bireysel çabanızı yazmadınız. Ama biliyoruz, siz orada soykırımcılara karşı direndiniz. Yani sadece yazan, araştıran değil; aynı zamanda olayların canlı bir tanığısınız. Soykırımcılara karşı nasıl bir direniş sergilendiğini anlatabilir misiniz?"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Maraş'ta direnmek bir diyet borcu değildi. Devrimci olduğun için direnmek zorundasın. Halkı korumak için elinden geleni yapmalısın. Direniş olmasaydı katledilenlerin sayısı 5 bine kadar da çıkabilirdi. Direniş oldu ve çok tarihi bir değeri oldu. Saldırıları geriletti ve püskürttü. Katliamın ölçüsünü, çapını zayıflattı. Direnişin nasıl geliştiğine gelirsek..."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"22 Aralık'ta öğretmenler için cenaze yürüyüşü yapıldı. On bine yakın insan yürüyüşe katılmıştı. "},{"type":"text","marks":[{"type":"italic"}],"text":"Maraş'ın yüz yıllık tarihinde ondan kitlesel bir yürüyüş yoktur. "},{"type":"text","text":"Katiller  güruhu korteje saldırdı. Saldırılara karşı kısmi bir direniş oldu ama sonuç almadı. Çünkü, herkesin üstü aranarak korteje katılımı sağlanmıştı. "},{"type":"text","marks":[{"type":"italic"}],"text":"Kimsede silah yoktu. İnsanlar geri çekilmek zorunda kaldı."},{"type":"text","text":" "}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Çekilebildikleri tek yer Yörükselim Mahallesi'ydi. İnsanlar oraya taşındı. Diğer mahallelere gitmek isteyen çok sınırlı arkadaş gitti. Çoğunluk Yörükselim'de kaldı. Saldırıların devam edeceği belliydi. Aynı gün Yörükselim'de bir toplantı yapıldı ve şu karar alındı: "}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"\"Herkes kendi gücü ve olanakları neyse direnmelidir.\" PKK, Halkın Birliği, Halkın Kurtuluşu ve Dev Savaşçılar vardı. "},{"type":"text","text":"Devrimci örgütler ortak yürüyüş yapmışlardı, direniş de ortaklaşa oldu. Herkes direndi. Bundan dolayı kayıp sınırlandırıldı."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Kürtler Maraş içinde "},{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"Yörükselim, Kara Maraş, Bahçelievler ve Serintepe "},{"type":"text","text":"mahallelerinde toplu bir şekilde yaşıyordu. En önemli kitlesel güç ve direniş gücü Yörükselim'deydi. Bu nedenle saldırganlar 23 Aralık üç cepheden buraya saldırdı. Ahırdağı, Serintepe ve Mağaralı Mahallesi'nden. Devrimciler ellerindeki sınırlı imkanlarla üç cepheye yetişmeye çalışarak saldırıları püskürtmeye çalıştılar. O çok etkili oldu. Çünkü, karşı taraf güruh halinde geliyordu. Karşısına çıkan silah gücüne saldıramıyorlar ve geri çekiliyorlardı. Faşist katiller bu sınırlı direnişle püskürtüldü. "},{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"Katiller güruhu Yörükselim Mahallesi'ne giremeyince diğer mahallelere yöneldiler. Diğer mahallelerde önemli bir tahribat yarattılar."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"italic"}],"text":"Bu üç kitapta öğrendiğim şu oldu: Devrimciler her alanda direnişi örgütleyebilselerdi katliam bu boyuta ulaşamazdı. "}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Bir de şunu gördüm: Devrimcilere mesafeli davranan ve \"Ben bunlarla uğraşmayayım. Bunlar dergi veriyor, para istiyor, eyleme çağırıyor. Ben başka mahallelere taşınayım\" diyenler korunma ve direnme imkanı olmadığı için faşistler tarafından daha kolay yok edildi. Yani devrimcilerden, mücadele güçlerinden uzaklaşmak güvenlik sağlamıyor. O nedenle Kürtlerin ve Alevilerin devrimci güçlerle sürekli ilgili olması gerekiyor."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"DİRENİŞTEN BAZI ÖRNEKLERİ ANLATABİLİR MİSİNİZ?"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Maraş'ta devrimci örgütler ve halk birlikte direndi. Mesela Yörükselim Mahallesi'nde bir kaynana ile enişte "},{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"(Döndü Akar ve  Sadık Ali Kurt) "},{"type":"text","text":"direndikleri için cezaevinde yattılar. "},{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"Hasan Solma, "},{"type":"text","text":"Kara Maraş'ta direndiği için cezaevinde yattı, sürgüne gitti ve sonra intihar etti. "},{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"Musa Funda "},{"type":"text","text":"silahını aldı ve "},{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"Musa Suna"},{"type":"text","text":"'ların evini savunmaya gitti. Orada şehit düştü. "},{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"Minehöyük köyü önemli bir rol oynadı. "},{"type":"text","text":"Beni Sen Öldür kitabında yazdım. "},{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"Bu köyden sayısız insan silahlarıyla gelerek direnişe katıldı. "},{"type":"text","text":"Örneğin "},{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"Veysel Kalkandelen "},{"type":"text","text":"onlardan biridir. Arkadaş geldi, silah ve güç getirmek için tekrar Minehöyük'e gitti. Giderken yolda faşistler onu yakaladı ve katletti. "},{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"Mehmet Kocamaz "},{"type":"text","text":"da yanındaydı. Kocamaz yaralı kurtuldu. O haliyle köye ulaştı ve bize yardım gelmesini sağladı. Mesela "},{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"Mehmet Kocamaz ve Mehmet Kınık "},{"type":"text","text":"darbeden sonra sırf Maraş'ta katliamcılara karşı direndikleri için alındılar ve "},{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"işkence ile öldürüldüler. "},{"type":"text","text":"\"Siz direnişe katıldınız\" diyerek. Yine "},{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"Mehmet Mengücek "},{"type":"text","text":"de Pazarcık'ın Xidiran köyünden geldi, halkın savunmasına geçti ve şehit düştü. "},{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"Çokyaşar'da HK'li bir arkadaş geldi"},{"type":"text","text":", yolda yakalandı ve  öldürüldü. "},{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"PKK'li Hüseyin Acar "},{"type":"text","text":"bombayı atarken eli koptu. Yani Maraş'ta halk ve devrimciler birlikte direndiler. Bu direniş kayıpların sayısını azalttı."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"*"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"Kara Karıştırmaya Gerek Yok"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Aziz Tunç'un bir önerisi ve eleştirisi var. Şöyle diyor: \"Bazı insanlar Maraş Soykırımı için, "},{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"'Pogrom'  "},{"type":"text","text":"ifadesini kullanıyor. Pogrom, "},{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"Rusça "},{"type":"text","text":"'soykırım' demektir. Nasıl ki Kürtçe "},{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"'Komkujî' "},{"type":"text","text":"diyorsak, İbranice "},{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"'Holokost', "},{"type":"text","text":"Latince "},{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"'Jenosid' "},{"type":"text","text":"deniyorsa, Rusça'da 'Pogrom' deniyor. Yazı yazanların 'pogrom' diyeceklerine, 'soykırım' demeleri gerekir. Kafa karıştırmaya gerek yok. "},{"type":"text","marks":[{"type":"italic"}],"text":"Çünkü, bazı insanlar şöyle düşünüyor: 'Soykırım en feci olaydır. Onun bir altı pogromdur.'"},{"type":"text","text":" Yine aynı kapsamda soykırımı devlet değil de, farklı güçler yapmış gibi gösteren ve devleti aklamaya çalışan yaklaşımlar var. Bu da kabul edilemez.\""}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"AZİZ TUNÇ KİMDİR?"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Aziz Tunç, 1956 senesinde Elbistan'ın Körücek köyünde doğdu. Lise 2'de devrimci oldu. Malatya, Maraş ve Adana hapisanelerinde kaldı. 12 Eylül'de iki davadan idamla yargılandı. Ülkeyi terk etmedi ve "},{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"13 yıl kaçak yaşadı. "},{"type":"text","text":"1991'de davaları düştü. HEP'ten başlayarak legal siyasi partilerin ve kurumların çalışmalarında yer aldı. "},{"type":"text","marks":[{"type":"italic"}],"text":"2011 yılında KCK davasından tutuklandı ve yaklaşık üç yıl hapis yattı. "},{"type":"text","text":"Aziz Tunç, 2016 yılında Almanya'ya geldi ve halen bu ülkede yaşıyor."}]}]}