{"type":"doc","content":[{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"italic"}],"text":"Firaz Baran"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"A- Gölün Fiziki Yapısı"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Pazarcık'ta uzunluğu 20 km, genişliği 10 km olan Mizmilli Gölü vardı. Gölün kıyı bölgesi de bataklıktı. Bu göl ve bataklık Menderes Hükümeti döneminde, yani 1950'li yıllarda kurutuldu."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Gölün bir ucu Pulyan köyünün yanında başlar Çöçelli'ye kadar giderdi. Genişliği de Pulyan köyünden başlar Ewirli kasabasına kadar giderdi."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Göl kurutuldu ve ortaya çıkan 32 bin dönüm arazi gölün çevresindeki köylere dağıtıldı."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"B- Göldeki Hayvan Popülasyonu"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Gölün içinde ve çevresinde balık, domuz, camıs, çakal, sulu köpek, ördek, kaz, kırkayak, yılan, akrep, tilki, tavşan, keklik ve sivrisinekler yaşardı."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Ayrıca her yıl Mart ve Nisan aylarında farklı türlerde "},{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"100 (Yüz) bin göçmen kuş"},{"type":"text","text":" gelirdi. Göçmen kuşlar Nisan ayının sonunda buradan ayrılır, başka mekanlara giderlerdi."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Mizmilli Gölü'nün kurutulması ve çevresindeki ormanların kesilmesi nedeniyle Pazarcık'taki hayvan popülasyonu azaltmıştır. Özellikle yabani domuzlar, camıslar, balıklar ve göçmen kuşlar bölgeyi terk etmiştir."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"C- 8500 Yıllık Kamış Kültürü"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Ayrıca Domuztepe'deki arkeolojik kazılar bize ıspatlıyor ki Pazarcıklılar 8.500 senedir bataklığın kamışından yararlanarak kendilerine ev yapıyordu."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Çünkü, kamışların boyu bazen beş metreyi buluyordu. Toprak damlar ve hayvan ağıllarının üzerine bu kamışlar serilir, üzerine de toprak atılarak sağlamlaştırılırdı."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Yine bataklıkta yapılan avcılık da meşhur olmuştu. Halen o çevrede „Bayramê Neçîrvan” (Avcı Bayram)'ın hikayelerinin anlatılıyor olması bunun bir göstergesidir."}]},{"type":"image","attrs":{"src":"https://pub-5dbeb11e76d1432da257f0a38a434685.r2.dev/uploads/1776529118179-ed1d837f-c1e1-4a99-9021-350eaf766ea6.webp","alt":null,"title":null,"width":null,"height":null}},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"italic"}],"text":"Mizmilli Gölü... O büyük gölden geriye sadece bu küçük parça kaldı."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"D- Üç Kanal Yapılıyor"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"1950'de, Adnan Menderes başbakan oldu. Aynı yıl Menderes hükümeti bu bataklığı kurutma kararı aldı. Hükümetin aldığı karara göre „bataklık kurutulacak ve ortaya çıkacak olan toprak çevresindeki köylere dağıtılacak“tı."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Hükümet, 1953'te bataklığı kurutmaya başladı. Bunun için yüksekliği ortalama 4 metre olan üç kanal açıldı. Bataklıktaki su Bağlama (Çöçelli köyünün yanında), Mizmilli ve Taşbiçme (Evri'nin diğer adı) adı verilen bu kanallara döküldü. Bu üç kanalın suyu Emiroğlu köyünün yanında birleşerek, oradan Demirçiler köyünün yanından geçen Aksu ırmağına akıtıldı."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Böylece bataklıktaki su çekilmiş oldu. Geriye çamurlu ve kamıştan geçilmeyen bir arazi kalmıştı. Bu bataklığı toprağa dönüştürmek için 4 yıllık bir çaba gerekiyordu."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"1953-1957 arasında insanlar kamışları yaktılar. İnsanlar enteresan bir şey yaşadılar... Ateş 1959'a kadar durmadı. Nedeni ise kütüğe dönüşen kamışların kökleriydi. Yüzlerce, belki de binlerce yıldan bu yana varolan bataklıktaki kamışların kökleri koca koca kütüklere dönüşmüş, damarları birbiriyle bütünleşmiş ve toprağa olanca gücüyle yapışmıştı."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"E- Ateş Çukuruna Giren Koyunlar Oldu"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Bataklık kurutulmuştu ama bir sorun daha vardı. Toprak halen yumuşaktı ve çöküyordu. Kütüklerin yanması ve toprağın çökmesi tam olarak 1970'te sona erdi. İkincisi de çekilen suyun çoğu kanallar üzeri Aksu'ya akmıştı ama yer altına giden de az değildi."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Arazi ekimine ne zaman başlandı? Kuruyan yerlerde 1957 yılında başlandı. 1960'tan itibaren bataklığın hemen hepsi kurumuş ve ekilmeye müsait hale gelmişti. Ama arazinin birçok yerinde ateş 1970'e kadar sürdü."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Pulyenê Jeri köyünden Nosirî Qûmêş'in oğlu Ali Göksungur, bu konuda şu bilgileri aktarıyor:"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"„"},{"type":"text","marks":[{"type":"italic"}],"text":"Ateş bazı yerlerde 1970'e kadar sönmedi. Toprağın tam oturduğu yerlerde de 50-60 cm eştiğinde buz gibi su çıkıyordu. Bataklıktan toprağa sızan suydu. Bir yanda ateş, bir yanda buz gibi su vardı."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"italic"}],"text":"Hatta hatırlıyorum... 1965'te bizim köylülerin koyunları bataklıktaki çukurlara girip kayboldu. Yine ateş çukuruna girip yananlar da vardı. Sonra toprak zemine iyice oturunca bataklık tarih oldu. İlk yıllar bataklığın yeri küllü topraktı. Onun için o alana Xolî yani kül denildi. Halen de öyle deriz. O küllü toprak un gibiydi. Sonra humuslu toprak oldu. Verimi çok güzel oluyordu. Şimdi de killi toprağa dönüştü.“"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"F- Arazi Hangi Köylere Dağıtıldı"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"1957'de insanlar kendilerine arazi beğenerek buğday ekmeye başladılar. 1959 Eylül ve Ekim aylarında da hükümet tapuları dağıtmaya başladı. 32 bin dönüm bir arazi ortaya çıkmıştı ve arazi şu köylere dağıtıldı:"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Pulyone Jêri (Pulyanli),"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Ûson (Cennetpınarı),"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Hamiskon (Hamzikanlı),"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Bêzon (Bezolar),"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Kelon (Kelolar),"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Osmandede,"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Ördekdede,"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Abdalon (Abdallar),"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Mîzmîllî,"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Çoçalon (Çöçelli),"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Karahöyük ve"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Ewirli (Taşbiçme, Evri)."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Arazi dağıtımı ise şöyle yapıldı: Yeni evlilere 20 dönüm, iki çocuğu olanlara 22 dönüm, 4 çocuğu olanlara 24 dönüm, 6 çocuğu olanlara 28 ve 8 çocuğu olanlara 30 dönüm verildi."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Hükümet, dönüm başına senede 25 lira vadeyle toprak reformu yaptı. Yani 20 dönüm alan bir insan senede 25 lira vade ödüyordu. Bu vade ödemeleri 25 yıl boyunca yapılacak ve daha sonra da arazi sahibine kalacaktı ve öyle de oldu."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"Not: "},{"type":"text","text":"Bu bilgileri veren Nosire Olî Qumêş, Îwe Olî Qumêş ve Ali Göksungur'a teşekkür ederiz."}]}]}