Pazarcık'ın Maxsan köyündeki Hisênê Kome Ziyareti'nin özel bir öyküsü var. Bu öyküyü Liestal (İsviçre) ve Friedrichshafen'da görüştüğüm Gulika Mala Momke ve Oricê Tule'den dinledim.

Firaz Baran, 11 Eylül 2018 günü Almanya'nın Köln kentinde İrfan Dayıoğlu ile görüşüyor. Kürecik'in Harunan köyünden olan Dayıoğlu, bu görüşmede köydeki "Olî Şukran Ziyareti"ni anlatıyor. 78 Kuşağı'ndan olan ve 90'lı yıllarda Kürdistan Aleviler Birliği'ne yıllarca hizmet veren Dayıoğlu, ziyaret hakkında şu bilgileri paylaşıyor:

Pazarcık'ın Cimikan köylerinde tespit edebildiğimiz inanç değerleri şunlardır: Duran Baba Türbesi, Asum yapan Kolî Îmik, Ziyareta Korte, Ziyareta Serê Naqawe, Ziyareta Celal Abbas, kurdun ağzını bağlayan Mayrikê Pîran ve korku alan Pîro Zew. İnanç değerlerini Trier'de Qirî Olî Qarawên ile görüştük.

Ûsî Lol 20. yüzyılda Pazarcık'ta yaşamış bir yol divanesidir. Türbesi Esmepûr köyüne bağlı Oricon mezrasındadır. Esmepûr köyü ve mezralarında yaşayan halk Ûsî Lol'a inanır, onun adına yemin içer. Dileği olanlar türbesine giderek ona niyaz olur, adağını yapar ve lokmasını dağıtır. Ûsî Mamî Tose ile Ûsî Lol'u konuştuk.

İmam Ökmen anlatıyor: "Bu ağaç büyük bir ihtimalle bizim coğrafyamıza özgü bir ağaçtır. Başka bir yerde görmemişim. Ağaçtan küçük bir parça kesiyorsun ve neye nazar değmesini istemiyorsan ona bağlıyorsun. Örneğin ipe sarıp koyunun boynuna asıyorsun. Aldığın traktöre takıyorsun. Yeni bebeklerin omzuna bağlıyorsun."

Dêrsim, Elbistan ve Pazarcık ziyaretleri üzerine yıllarca araştırmalarım oldu. İnançta ortak yönler olsa da her yörenin kendine has özellikler taşıdığını da gördüm. Dêrsim'de karşılaştığım özgün bir durum nısangılar oldu. Nısangılar anlam itibariyle Pazarcık, Elbistan ve İslahiye'de Quncik'lara dönüşüyor. Nasıl mı? Bunu örneklerle açıklıyoruz.

Firaz Baran, uzun yıllara dayanan araştırmalarına dayanarak çok önemli bir araştırma daha yayınlıyor. Bu yazıda beş konuyu anlatıyor. 1- En az BİN YAŞINDA olan Ziyaretê Qamalaxe'yi anlatıyor. 2- Gökçayır köyünü tanıtıyor. 3- Gökçayır'ın bir köyü olan Beşoylon artık tamamen Türklerden oluşuyor. Bir tek Kürt yokken, 500 hane Türk burada oturmaktadır. 4- Pazarcık'ta Sinemil ve Şixraşon Ocağı'nın Pir ve Rêber aileleri kimlerdi? Firaz Baran, bu konuda berrak ve rahat anlaşılan bir harita çıkarıyor. 5- Bu yazının temel konusu olan Gökçayır köyündeki Malê Hemade Mamade Haydke'yi anlatıyor. Bu aile, hem Sinemil Ocağı'nın Rêber ailesidir, hem de Asum Ocağı'dır. Evet, yazıyı paylaşıyoruz.

Maraş'ta Doğaya İnanan Kürtler içinde inanç ocakları ikiye ayrılır: 1- Mürşid-Pir-Rehber Ocakları. 2- Keramet Ocakları... Örneğin Yılan, Yel ve Çocuk Ocakları keramet ocaklarıdır. Yılan Ocakları içinde iki konuyu anlatacağız. "Asum Nedir" ve "Yılan Tutan ve Panzehir Yapan Aileler." Önce "Asum Nedir"e cevap vereceğiz ve Asum Yapma Teknikleri'ni anlatacağız.

Doğaya İnanan Kürtler, zehirsiz ve siyah yılanları kutsar ve öldürmez. Elbistan'da "Evin Bekçisi", Kürecik‘te "Evin Bereketi", Pazarcık‘ta "Dada'nın Çocuğu", Dêrsim'de "Marê Jare" veya "Xızır'ın dostu" denilir ve dokunulmaz. Peki ama neden?

Hasan Engizek 80 yaşlarındadır. Pazarcık'ın Bozlar köyündendir. Köyde Sîso olarak tanınır. Sîso Amca, "Olî Qute bir defasında 12 gün bizde kaldı. Kısa boylu ve sakallıydı. Bitleri başkasına gitmezdi. Kürtçe konuşurdu. Tek bir kelime Türkçe bilmezdi" dedi. Sîso Amca ile inanç üzerine uzun bir sohbet yaptık. Buraya sadece Olî Qute ile ilgili bölümü alıyoruz.

Burası bir ziyarettir. Sakarat, Şoquliyon ve Çakmak köylerinin ortasına düşer. Bu üç köy de Gerê Olî Qute ziyaretine gider. Ziyaretin enteresan bir öyküsü var. Bu öykü, inanç tarihimiz açısından farklı bir bakış açısı kazandırıyor. Paris'e gittik ve Gerê Olî Qute Ziyareti'ni 1935 doğumlu, Bayramgazi köyünden Mustafa Amcaya (Yıldırım) sorduk.

Pazarcık'ın Pulyana Jêri köyünde türbesi olan Atê Elif gözünü ne zaman kaybetti? Bu konuda, Olî Qute ve Atê Elif üzerine anlatılan öykünün aslı nedir? Atê Elif'ın torunu Aşê Gorçîne'ye sorduk.