Hugo Grothe, 20. yüzyılın başında Kıskırsak köyüne gidiyor ve Mamkî Kosa ile söyleşi yapıyor. Köyde kurduğu rıza şehri düzenine hayranlığını dile getiriyor. Can TV spikeri Elif Tabak da yüzyıl sonra aynı köyü ziyaret etti ve insanları dinledi. Acaba Grothe Mamkî Kosa'yı neden hayranlıkla anlattı. Elif Tabak, insanları dinledi, araştırmalar yaptı. Gözlemlerini ve ulaştığı sonuçları bizimle paylaştı.

Kürt Alevi coğrafyasında isim kültürü üzerine derinlemesine bir araştırma maalesef henüz yok. Oysa çoğumuz ya bir ziyaretin, ya bir ocağın, ya da bir yol divanesinin ismiyiz. Bu konuda karşılaştığım ilginç bir örnek var. Elbistan'lı olan bir arkadaşımın adı Moro. O, dört erkek, bir kız beş kardeş olduklarını hepsinin yılanlarla ilgili isimler taşıdıklarını anlattı.

Paris'te Ramîna Alî Hewrî ve Mana Mala Olcên'i dinledik ve otantik bir geleneği öğrendik. Nedir bu gelenek? Çocukların kırkının çıkarılması...

Sinemil Ocağı'nın başkenti Kantarma köyüdür. Elbistan'a bağlı olan Kantarma köyünde bir türbe var. Kime ait olduğu ve ne zaman yapıldığı bilinmiyor. Bu konuda Gazeteci Şükrü Yıldız'ın bir fikri var.

Avrupalılar Saydo’yu tanısa kesinlikle onu anlatan bir film çekebilir, bir roman yazabilirler. Ama biz bu konuda her zamanki gibi gerideyiz. Saydo’nun önemine gelince... Saydo, yöremizde bir ocağa veya dergâha kurban verilen son çocuk. Bu nedenle Saydo’nun anlatacakları önemli. Saydo ile 2010 yılında bu konuda bir söyleşi yaptım. Söyleşi şöyle:

Firaz 2010-2019 yılları arasında Ethem Xemgin, Sofê Mala Şekir, Basa Sur, Nosire Olî Qumêş ve Olî Xalî Tullu ile görüşerek onlardan "Musahiplik" konusunu dinliyor. Bu araştırmada "İki kişi nasıl musahip oluyor", "Musahipliğe neden ihtiyaç duyulmuştur", "Nerede yemin içiliyor", "Yeminin içeriği nedir", "Günümüzde musahiplik neden azaldı" sorularına yanıt aradı. Dinlediği kişilerin yaşı 70 ile 90 arasında değişmektedir.

Firaz Baran, 2009-2019 arasında Pazarcık, Elbistan ve Dêrsim'de 100 köyü araştırdı. Bu köylerde 540 inanç değerinin olduğunu ortaya çıkardı. Bunları tanıttı. Kimini iki sayfada, kimini 50 sayfada anlattı. Baran; Elbistan, Afşin ve Pazarcık'taki inanç değerlerini şöyle kategorize ediyor:

Soğuk suda donmayan, karlı dağları ıslanmadan geçen, kendisini ışınlayan insanları fantastik filmlerde çok sık görürüz. Hristiyanlık tarihine baktığımızda ise iki keramet gösteren insanlar aziz ilan edilmiştir. Hemî Tozi'nın da böyle öyküleri vardır. Firaz Baran Paris, Köln ve Bad Wiesseen'de Beyazîdî Hemadî Bayrike, Gulkê Malê Hamî Qodoz ve Ali Engizek ile görüştü ve onların Hemî Tozi ile ilgili anılarını dinledi. Baran, haberinde Hemi Tozi'nın köyü olan Hasanoliyon hakkında da bilgiler aktardı.

Alevi gazeteciliğinin duayen ismi Şükrü Yıldız ile özel bir görüşme gerçekleştirdik. Konumuz Elbistan'daki Alxas toplumunun ziyaretleri ve kutsal mekanlarıydı. Şükrü Yıldız hem ziyaretlerin fotoğraflarını bize ulaştırdı, hem de tanıtımlarını yaptı. www.maraskurtleri.com olarak kendisine çok teşekkür ediyoruz.

Îwî Malê Momûdî Qame, Alxas coğrafyasındaki iki inanç değerini anlattı. Asum yapan Malê Sullî Pase ve Momadî Toşe Ziyareti'ni...

Êtê Pone, 20. yüzyılda kadim Elbistan topraklarında yaşamış heykeli dikilmesi gereken Ana-Tanrıça kültürünün son temsilcilerindendir. O, hem bir Asum Ocağı olarak topluma önderlik etmiştir, hem de öksüz ve yetim kalan 13 çocuğu tek başına büyüterek sosyal sorumluluk üstlenmiştir. Êtê Pone tüm zamanını karşılık beklemeden topluma armağan etmiştir. 60 yıl önce dünyadan göç etmiştir ama ismi bir abide gibi halen hafızalarda olan büyük bir değerdir. Êtê Ponê'yi tanımak için kızı Mircê Olle ile görüştük. Strasbourg, Frankfurt ve Ludwigsburg‘ta röportajlar yaptık.

Delil geçmişte nasıl uyandırılıyordu? Bugün nasıl uyandırılıyor? Delil ne anlama geliyor? Nasıl bir şekle sahiptir? Ve en önemlisi de Delil neden bir erkeği değil de kadına emanet ediliyordu? Bu yazımızda bunu irdeleyeceğiz.